KOMŞU TARLA SAHİPLERİNİN ÖNALIM (ŞUFA) HAKKI

5403 Sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu düzenlemeleri çerçevesinde sınırdaş tarım arazileri 3. Kişilere satılan arazi sahipleri Türk Medeni Kanunu’nun 732. Maddesi uyarınca önalım hakkına sahiptirler. Tarımsal alanların satışlarında getirilen bu düzenlemenin asıl amacı tarım arazilerinin toplulaştırılması ve arazilerin bölünmesinin engel olunmasıdır.

Önalım hakkı, genel olarak 3. Kişiye satılan bir mal üzerinde bir kimsenin o malı öncelikli olarak almasına yetki veren bir haktır. Toprak koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu çerçevesinde düzenlenen önalım hakkı, malın satılması anında doğar. Diğer bir ifade ile komşu arazinin 3. Kişilere satılması anından itibaren yasal önalım hakkı kullanılabilir.

Yasal önalım hakkı hukuken kurucu yenilik doğuran bir hak olduğu ancak dava yolu ile kullanılabilir.

Yasal önalım hakkı sahibi tarla sahipleri, şayet satın alınma hususu noterden kendisine ihtar edildi ise 3 ay, noterden ihtar çekilmemesi durumunda ise 2 yıl içerisinde bu hakkı kullanabilirler.

Mahkeme aşamasında yasal önalım hakkını kullanan davacının maliki olduğu taşınmaz ile 3. kişi yani davalıya satılan taşınmaz arasında tarımsal bütünlük olup olmadığı irdelenir ve buna göre karar verilir.

Yasal önalım hakkının kullanılabilmesi için satış yapılan tarımsal arazinin komşu tarla ile sınır komşusu olması gerekir. Diğer bir ifade ile iki tarla arasında yol, akarsu veya kanal vb. gibi iki tarlanın sınırlarının bitişik bir vaziyette olmasını engelleyen fiili bir durumun olması halinde yasal önalım hakkı kullanılamaz.

Önalım hakkı kullanılacak tarla üzerinde hisseli mülkiyet var ise ancak taşınmazın tüm hisselerinin tamamının satılması gereklidir. Başka bir ifadeyle komşu tarlanın hissedarlarından bazılarının hisselerini 3. kişilere satması halinde komşu tarla maliklerinin önalım hakkı bulunmamaktadır. Tarım arazilerindeki hisselerin satılması durumunda yasal önalım hakkı komşu tarla sahiplerine değil sahipleri satılan tarladaki diğer hisse sahiplerine tanınmıştır.

KAYNAKÇA

TUNABOYLU, Müslim; Önalım (Şufa) Davaları, Yetkin Yayınları, 2013